Herdenken & Vieren

Visie Nusantara Amsterdam op herdenken en vieren

Vrijheid kunnen wij niet vieren zonder te herdenken.

Daarom zijn herdenken, herinneren en vieren van vrijheid voor Nusantara Amsterdam onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Herdenken brengt ons terug in de tijd en brengt ons tot denken over kolonialisme, autonomie, uitbuiting, bezetting, verzet en vrijheid.

Hoe pijnlijk het ook kan zijn, bij bevrijding en vieren legt Nusantara Amsterdam een koppeling tussen het heden en het verleden. Tussen Nederland aan de Noordzee en Nederland Overzee. Herdenken en vieren willen wij breder zien en niet alleen vanuit het perspectief van Nederland aan de Noordzee.

Op het moment dat Nederland aan de Noordzee op 5 mei 1945 de bevrijding van Nazi-Duitsland viert en op 14 augustus 1945 de capitulatie van Japan in Nederlands-Indië, duurt het nog ruim vier jaar voordat Nederland overging tot soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië. Er komt dan na 350 jaar een einde aan de Nederlandse bestuurlijke en militaire overheersing, uitbuiting en uitsluiting. In de tussentijd zet de strijd om Nederlands Nieuw-Guinea zich tot in de jaren zestig voort.

Nusantara gelooft niet in een nationalistische herdenking, maar in een nationale herdenking met aandacht voor het Indonesisch verzet, de Indonesische verzetsstrijders, voor de verhalen van de Indonesische slachtoffers en voor alle doden alle doden en verzetshelden in en/of afkomstig uit voormalig Oost-Indië en West-Indië, die niet of nauwelijks worden herdacht.

Als we vanuit een breder perspectief naar ‘herdenken, herinneren, vrijheid en vieren’ kijken, beseffen we beter dat er duidelijk sprake is van ‘een gedeelde geschiedenis’ tussen Nederland, De Oost en De West. Nusantara vindt dat het tijd wordt voor een inclusieve herdenking van onderdrukking, oorlog en vieren van vrijheid. Voorbeelden zijn de afschaffing van de slavernij in Caraïbisch Nederland op 1 juli 1863 en de afschaffing van de slavernij in Nederlands-Indië op 1 januari 1860. Afschaffing van slavernij in beide delen van de wereld heeft niet automatisch geleid tot vrijheid. Na de afschaffing van de slavernij in de West werden de tot slaafgemaakten gedwongen om onder erbarmelijke omstandigheden tot 1873 door te werken. Door het cultuurstelsel (1830-1870) in voormalig Nederlands-Indië ging de slavernij ook hier na de afschaffing gewoon door.

Nusantara is van mening dat bij alle momenten van herdenken en vieren alle cruciale gebeurtenissen expliciet genoemd moeten worden. Immers het verleden heeft tot op heden een grote impact op hoe naar elkaar wordt gekeken en met elkaar wordt samengeleefd. Voor jongeren in Nederland met binding in de Oost en De West kan kennisoverdracht over het verleden van belang zijn voor hun identiteitsbeleving en emotionele betrokkenheid bij herdenken en vieren.

Vanuit deze visie is Nusantara jaarlijks op 4 mei vertegenwoordigd bij de Nationale herdenking in Loenen, op 14 augustus bij de Indië herdenking in Amstelveen en op de laatste zaterdag van augustus bij de Dodenspoor Herdenking op landgoed Bronbeek in Arnhem.

Indië herdenking 14 augustus 2020 (in Corona-tijd), Broersepark Amstelveen
Indië herdenking 14 augustus 2020 (in Corona-tijd), Broersepark Amstelveen

Nusantara Amsterdam organiseert op 5 mei en 16 augustus (als datum tussen 15 augustus, einde 2e Wereldoorlog in Azië en 17 augustus, het uitroepen van de Indonesische Onafhankelijkheid, de Proklamasi Indonesia), Bevrijdingslezingen en Vrijheidsdebatten.

Op beide vieringen worden experts/wetenschappers uitgenodigd om in hun lezingen 5 mei en 16 augustus met elkaar te verbinden met aandacht voor historische en actuele maatschappelijke thema’s.

Deze thema’s kunnen zijn: de koloniale oorlog, de komst van Indische Nederlanders, de komst van Indo-Afrikaanse, Manadonese, Molukse en Timorese KNIL-militairen, marinepersoneel met hun gezinnen naar Nederland, Bersiap en de formele overdracht van de onafhankelijkheid.

In de bijeenkomsten van de afgelopen acht jaar is steeds aandacht besteed aan de rol en positie van Suriname, de Eilanden in de West en de helden in de West gedurende de 2e Wereldoorlog en vlak daarna: aan de cruciale bijdrage van Suriname, Aruba en Curaçao aan de geallieerden, de ontsnappingsroute voor Joden uit Oost-Europa via visa voor Curaçao, het verzet van Surinamers en Caribische Nederlanders (De Kom, Maduro, Ecury en anderen) in Nederland aan de Noordzee.

Nusantara Amsterdam hoopt op deze wijze een bijdrage te leveren aan een inclusieve herdenking en viering en jongeren te interesseren om de waardevolle toekomst van herdenken en vieren op hun eigen manier te waarborgen.

Herdenkingen / Vieringen